شرح فارسى : مرحوم شارح مىفرماين : در موردى كه مولى عتق مملوك را مشروط به خدمت در مدّت معيّنى نموده ، عتق و حصول آن موقوف به استيفاء خدمت نيست به اين معنا اگر مملوك براى مولى خدمت نمايد آزاد شود و در غير اين صورت آزادى برايش حاصل نگردد بلكه عتق قطعا محقّق مىشود منتهى اگر مملوك به شرط وفاء نمود و در وقت مقرّر جهت خدمت براى مولى همّت گمارد كه مطلوب حاصل است و در غير اين صورت مملوك موظّف است اجرة المثل مدّت مزبور را بمولى بپردازد زيرا فرض اينست كه مولى مستحق اينمدّت بوده و مملوك الزاما مىبايد در آن براى وى خدمت مىكرد و چون اينمعنا بواسطه تفريط مملوك تفويت شده لاجرم اجرت ان در عهده مفوّت يعنى مملوك بوده كه بايد آن را بپردازد . البته در اين حكم فرقى بين معتق و وارث وى نمىباشد . قوله : لا يتوقّف انعتاقه على استيفائها : ضمير در [ انعتاقه ] به مملوك و در [ استيفائها ] به خدمت راجعست . قوله : فان و فى بها فى وقتها : ضمير فاعلى در [ و فى ] به مملوك و ضمير مجرورى در [ بها ] و [ وقتها ] به خدمت راجعست . قوله : و الّا استقرّت اجرة مثلها : يعنى اجرة المثل خدمت در مدّت مقرّر . قوله : فى ذمته : يعنى فى ذمّته المملوك . قوله : لانّها مستحقّه عليه : ضمير در [ لانّها ] به خدمت راجع است و در [ عليه ] به مملوك عود مىنمايد . قوله : و قد فاتت : ضمير فاعلى به خدمت راجعست .